215.215.1650 - 210.38.26.600

Προστάτη

Προστάτη

Καρκίνος του προστάτη

Τι είναι ο Καρκίνος του Προστάτη

Ο Προστατικός Καρκίνος αρχίζει από τον Προστατικό Αδένα, ο οποίος βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και μπροστά από το ορθό, έχει το μέγεθος ενός καρυδιού ή μπάλας του γκολφ. Ρόλος του είναι να παράγει υγρό που είναι μέρος του σπέρματος.

Απαντήσεις στα ερωτήματά σας

Ο Προστατικός Καρκίνος είναι η συχνότερη μορφή κακοήθειας στον άνδρα. Στις ΗΠΑ το 2011 διαγνώσθηκαν 240890 νέες περιπτώσεις ενώ 37660 άνδρες υπολογίστηκε ότι πέθαναν από τη νόσο την ίδια χρονιά. Η νόσος αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου από Καρκίνο στις ΗΠΑ.

Το PSA (Prostate Specific Antigen – Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο) έφερε μια «επανάσταση» κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1990, καθώς περίπου διπλασίασε τα ποσοστά διάγνωσης της νόσου. Έτσι, η σχετική πιθανότητα να διαγνωσθεί κάποιος άνδρας με Καρκίνο του Προστάτη, έφθασε στις ημέρες μας να είναι περίπου 18% ή 1 στους 6 άνδρες.

Όμως το 25% περίπου των διαγνώσεων αυτών, αφορούν σε Κλινικά μη Σημαντική (μη επικίνδυνη για την επιβίωση) νόσο.
Σε συνδυασμό με την αύξηση των διαγνώσεων λοιπόν, ο κίνδυνος για να πεθάνει ένας άνδρας της λευκής φυλής από τη νόσο αυτή, ανέρχεται στο 3% (5% για άνδρα της μαύρης φυλής).

Πριν από την έλευση του ελέγχου με το PSA μόλις 25% των νέων διαγνώσεων αφορούσαν σε εντοπισμένη νόσο, πλέον το ποσοστό αυτό είναι 91%.
Ενώ λοιπόν, η εντοπισμένη μέσα στον Προστάτη νόσος έχει δυνατότητα να ιαθεί, αντίθετα όταν η νόσος φθάσει να εμφανίσει μεταστάσεις, δεν υπάρχει πλέον θεραπεία ίασης, μόνο καθυστέρησης εξέλιξης και συμπτωμάτων.

Σε κάθε περίπτωση ωστόσο, η πενταετής επιβίωση από τη νόσο αυτή, βελτιώθηκε από περίπου 70% το 1980, στο 100% το 2000. Κι αυτό ήλθε ως αποτέλεσμα της εξέλιξης της Ιατρικής Επιστήμης και Τεχνολογίας αλλά και, του προληπτικού ελέγχου…

Δε γνωρίζουμε τις αιτίες που προκαλούν τον καρκίνο αυτόν, το πιθανότερο να σχετίζεται με γενετικές αλλαγές (DNA) στα κύτταρα, οι οποίες κληρονομούνται και σε επόμενες γενιές ή προκαλούνται λόγω περιβαλλοντικών παραγόντων ή του τρόπου ζωής

  • Η Ηλικία είναι ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου, καθώς το 63% του καρκίνου προστάτη συμβαίνει σε άνδρες άνω των 65 ετών, ενώ ανάλογα έχει υπολογιστεί ότι 1/19 άνδρες θα νοσήσουν μετά τα 60 έτη ηλικίας
  • Η Φυλή γιατί είναι πιο συχνός σε άνδρες της αφρικανικής φυλής σε σχέση με τις άλλες φυλές (για λόγους που είναι άγνωστοι)
  • Το Οικογενειακό ιστορικό, δηλαδή το να έχει κάποιος πατέρα ή αδερφό που έχει νοσήσει (ειδικά σε νεώτερες ηλικίες), διπλασιάζει τον κίνδυνο ο ίδιος να αναπτύξει τη νόσο αυτή
  • Γονίδια, θεωρούνται υπεύθυνα για περίπου 5-10% του προστατικού καρκίνου
  • Άλλες αιτίες που αναφέρονται σε μελέτες και είναι ακόμα υπό διερεύνηση είναι: η πλούσια σε λίπη δίαιτα, η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης, καθώς και σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα (STDs)

Δεν είναι ακόμα γνωστός ο τρόπος που θα μπορούσε να ακολουθήσει κάποιος, έτσι ώστε η νόσος αυτή, να μη δημιουργηθεί.

Παρόλα αυτά, βοηθούν σαφώς, οι συνήθειες – κλειδιά για τη γενική πρόληψη του καρκίνου όπως οι παρακάτω:

  • Η Αποφυγή του καπνίσματος,
  • η Υγιής δίαιτα,
  • η Φυσική δραστηριότητα, και η
  • η Διατήρηση κανονικού βάρους σώματος

Σε αυτή τη λογική, επιλέγουμε τροφές και ποτά σε είδος ποσότητα κατάλληλη για να επιτευχθεί μια υγιής δίαιτα:

  • Τουλάχιστον 2 ½ κούπες λαχανικών και φρούτων καθημερινά
  • Επιλέγουμε ολικής άλεσης αντί για ραφιναρισμένα προϊόντα άρτου
  • Ελαττώνουμε το κόκκινο κρέας και τα επεξεργασμένα κρεατικά (π.χ. αλλαντικά)

Από την άλλη μεριά, καμιά βιταμίνη ή συμπλήρωμα διατροφής δεν έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο να νοσήσει κάποιος με Καρκίνο του Προστάτη.

Λαμβάνοντας αυτά τα συμπληρώματα μπορεί να μπαίνετε σε κάποιους κινδύνους για την υγεία σας, γι΄αυτό είναι κρίσιμο να μιλήσετε με τον Ιατρό σας, πριν αρχίσετε να λαμβάνετε οιαδήποτε βιταμίνη ή άλλο διατροφικό συμπλήρωμα.

Θα ήταν σκόπιμο να αναφέρουμε ότι υπάρχει ωστόσο μια άλλη μορφή πρόληψης, η φαρμακευτική πρόληψη.

Κι αυτό καθώς, δύο μεγάλες κλινικές μελέτες (PCPT και REDUCE), έδειξαν ότι η τακτική λήψη από άνδρες των φαρμάκων φιναστερίδη και ντουταστερίδη (χορηγούνται συχνά σε περιπτώσεις καλοήθους υπερπλασίας), οδήγησε σε μειωμένο κίνδυνο ανάπτυξης συνολικά προστατικού καρκίνου (πιο ειδικά μειώθηκαν οι χαμηλού βαθμού κακοήθειας διαγνώσεις κατά 25% μετά από 7 έτη παρακολούθησης έναντι ανδρών που δεν ακολούθησαν την αγωγή αυτή).

Ο Προληπτικός Έλεγχος

Όπως όμως είπαμε στην αρχή του κειμένου, πέρα από την έννοια της πρωτογενούς πρόληψης υπάρχει και εκείνη του Προληπτικού Ελέγχου (δευτερογενής πρόληψη).

Σε αυτό το ζήτημα ακούγονται πολλά και αντίθετα επιχειρήματα…

Η απόφαση για το αν θα υποβληθείτε ενεργά, στον προληπτικό έλεγχο για την ανίχνευση της νόσου, είναι ανάμεσα σε εσάς και στον ιατρό σας. Ας γνωρίζετε πάντως τα πλήρη δεδομένα:

  • Κάνοντας προληπτικό έλεγχο θα έχετε απαντήσει στο άγχος σας, γιατί ανεβαίνει το PSA και αν κρύβεται η νόσος στον προστάτη σας…
  • Βεβαίως μπορεί και να βρεθείτε αντιμέτωποι με μια διάγνωση καρκίνου, ωστόσο αυτό θα είναι μάλλον διαχειρίσιμο (δηλαδή θα πρόκειται για εντοπισμένη νόσο) ενώ…
  • Δεν υπάρχει άλλος πιο αξιόπιστος τρόπος, όσο είναι η βιοψία, για τη διαβεβαίωση αυτή, παρά τη μικρή πιθανότητα, να υπάρχει μεν η νόσος αλλά να μη διαγνωσθεί πάραυτα από τη βιοψία (επανάληψη της βιοψίας είναι επίσης πιθανό να χρειαστεί)
  • Η νέα αυτή διάγνωση, εφόσον προκύψει από τον προληπτικό έλεγχο, θα σας δώσει αναγκαστικά μια ευθύνη απόφασης…
  • … για την οποία νέα αυτή διάγνωση, καλό είναι να γνωρίζετε ότι, είναι αρκετά πιθανό να πρόκειται για νόσο χαμηλού κινδύνου για πρόοδο και εξέλιξη, δηλαδή να μην επηρεάσει τη ζωή σας, ουσιαστικά να διαλάθει χωρίς να προκαλέσει ποτέ προβλήματα,
  • … από την άλλη μεριά η νόσος που θα έχει βρεθεί, μπορεί και να είναι υψηλού κινδύνου, που να μπορεί κατά το πιθανότερο να προκαλέσει στο μέλλον προβλήματα (άρα οφείλει να θεραπευθεί άμεσα) ακόμα κι αν η ίδια η θεραπεία συνδέεται με άλλες επιπλοκές

Ο Καρκίνος του Προστάτη μπορεί να ΜΗΝ έχει συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Ένας άνδρας μπορεί να δείχνει υγιής, να αισθάνεται καλά και να μη γνωρίζει ότι μπορεί να έχει πρόβλημα.

Εφόσον όμως η νόσος προχωρήσει, τότε υπάρχουν σημεία και συμπτώματα, που μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • το αίμα στα ούρα;
  • την ανάγκη ο ασθενής να ουρεί συχνά, ειδικά κατά τη νύχτα; την αδύναμη ή διακοπτόμενη ροή ούρων;
  • τον πόνο ή το αίσθημα καύσου κατά την ούρηση;
  • την αδυναμία ούρησης ως αποτέλεσμα της απόφραξης;
  • τακτικός πόνος στη χαμηλή περιοχή της πλάτης ή των άνω μηρών.

Βέβαια γίνεται αντιληπτό εδώ ότι, ορισμένα από τα συμπτώματα αυτά μπορεί να παρουσιαστούν και με την απλή (καλοήθη) υπερπλασία του προστάτη.

Οι εξετάσεις

Η διάγνωση παλαιότερα βασίζονταν στη Δακτυλική Εξέταση κατά την οποία ο Ουρολόγος αισθάνεται με το δάκτυλο την επιφάνεια του αδένα για οζίδια, σκληρία ή άλλες ανώμαλες απτικά περιοχές. Αυτές οι ενδείξεις ωστόσο, μπορεί ή και όχι να ενυπάρχουν με τη διάγνωση του Προστατικού Καρκίνου.

Άρα, η εξέταση αυτή που εκτελείται από τον Ουρολόγο, παραμένει μεν χρήσιμη αν και, πλέον συμπληρώνεται αποτελεσματικά και από ορισμένες εξετάσεις αίματος, ούρων και απεικόνισης.

Κεντρική θέση έχει το Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο (το γνωστό PSA).  Το τεστ αυτό, μετρά τα επίπεδα στο αίμα, αυτής της πρωτεΐνης που παράγεται από τα προστατικά κύτταρα. Το PSA δεν είναι το ίδιο για κάθε άνδρα ούτε για κάθε ηλικία της ζωής ενός άνδρα ενώ επηρεάζεται από παράγοντες όπως είναι: η υπερπλασία, η φλεγμονή, η πρόσφατη εκσπερμάτιση και βεβαίως ο ίδιος ο Καρκίνος.

 

Οφείλει να εκτιμάται λοιπόν από τον Ουρολόγο, όχι με βάση κάποια ενιαία «φυσιολογική» τιμή-όριο (όπως συνηθίζεται να αναγράφεται στην εξέταση που λαμβάνετε από τα εργαστήρια) αλλά σε σχέση με το ιστορικό της αρχικής μέτρησής του (τιμή βάσης) αλλά και των μεταβολών του ανά έτος (ταχύτητα ανόδου/έτος), την ηλικία του ασθενούς (ισχύουν διαφορετικά όρια ανά δεκαετία ηλικίας)  και το ατομικό οικογενειακό ιστορικό του ίδιου του ασθενή (αν έχει νοσήσει συγγενής πρώτου βαθμού από τη νόσο).

Επικουρικά στο PSA, υπάρχουν κι άλλα διαγνωστικά tests (νεώτεροι βιοδείκτες) που σχετίζονται με διάφορες μεταβλητές ή μορφές του PSA, ή ακόμα γενετικά tests που επίσης λαμβάνονται με εξέταση αίματος ή από τα ούρα που, ανιχνεύουν με αρκετά ικανοποιητικό τρόπο, την πιθανότητα να υπάρχει η νόσος. Όλα αυτά βοηθούν στην κλινική απόφαση του Ουρολόγου σας, πριν να προταθεί για εσάς η διενέργεια μιας κατευθυνόμενης βιοψίας, αρχικής ή επαναληπτικής.

Τέλος, μεγάλη εξέλιξη υπάρχει και στον τομέα της απεικόνισης. Εξετάσεις όπως το διορθικό υπερηχογράφημα είχαν για πολλά έτη καθιερώσει την παρουσία τους ως το κύριο μέσο κατευθυνόμενης βιοψίας προστάτη. Πλέον έχουν προστεθεί στη διάθεσή μας και νεώτερες μορφές υπερήχων (η ελαστογραφία, η χρήση σκιαγραφικού, το histoscanning) καθώς επίσης και η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία, που δεν απαιτούνται πάντοτε, αντιθέτως επίσης χρειάζονται την κρίση του θεράποντος ιατρού, έτσι  ώστε να λάβουν τη βέλτιστη χρήση τους σε εκείνους που πραγματικά έχουν να ωφεληθούν από αυτές.

Σε ότι αφορά τον καρκίνο του προστάτη:

… Η θεραπεία μπορεί να μην είναι εφικτή σε εκείνους που είναι απαραίτητη, …

αλλά επίσης μπορεί και να μη χρειάζεται σε όσους είναι και δυνατή

                                                                   (Whitmore 1988)

Ως γενική θέση, πρέπει να ειπωθεί ότι κάθε απόφαση που θα ληφθεί μετά από μια δυσάρεστη διάγνωση, θα επηρεάσει τη ζωή του άνδρα πολλαπλά. Γι΄ αυτό το λόγο οφείλουμε να δείξουμε σεβασμό στα στατιστικά δεδομένα για τη νόσο που έχουμε να διαχειριστούμε, αλλά και ευαισθησία στις προτεραιότητες του ίδιου του ασθενούς.

Άρα πρέπει να γνωρίζουμε ότι, στις μέρες μας:

  • Η πρόκληση στον καρκίνο του προστάτη είναι να ταιριάξουμε την επιθετικότητα της θεραπείας με αυτή του ίδιου του καρκίνου,
  • Η Ενεργός Παρακολούθηση είναι μια στρατηγική που επιδιώκει να αντιμετωπίσει την υπερ-θεραπεία στον Καρκίνο του Προστάτη, καθώς δε χρειάζονται όλοι οι καρκίνοι να θεραπευθούν αμέσως,
  • Αναπόφευκτα, ο ασθενής προκειμένου να λάβει μια τόσο πολύπλοκη απόφαση για τον εαυτό του, δυσκολεύεται πάρα πολύ… συχνά καταφεύγει σε πηγές ανεξέλεγκτης για την ποιότητά της πληροφόρησης (π.χ. διαδίκτυο) ή συζητά και ρωτά στο περιβάλλον του, γνωστούς ή φίλους, με το ίδιο πρόβλημα,
  • Και συχνά παρασύρεται από δημοσιεύσεις που διαφημίζουν ή αποκρύπτουν όλες τις δυνατότητες της δικής του κατάστασης.

Καταλήγοντας, θέλοντας να παρουσιάσουμε τις εναλλακτικές που υπάρχουν, μπροστά σε μια νέα έγκαιρη διάγνωση εντοπισμένης νόσου (όπως συνήθως ανευρίσκεται μετά από Προληπτικό Έλεγχο για τη νόσο), θα πούμε επιγραμματικά ότι:

  • Εφόσον η νόσος έχει χαρακτηριστικά ήπια (PSA<10, Gleason <6 και μέχρι 1-2 θετικά για καρκίνο ινίδια στη βιοψία), η Ενεργός Παρακολούθηση είναι μια ρεαλιστική πρόταση, βάσει κατευθυντήριων οδηγιών πλέον. Προγράμματα Ενεργού Παρακολούθησης όπως ενός Ογκολογικού Νοσοκομείου, μπορούν να βοηθήσουν έτσι ώστε να αποφευχθεί μια επέμβαση ή ακτινοθεραπεία και οι επιπλοκές τους. Προϋπόθεση, η βάσει πρωτοκόλλου παρακολούθηση της νόσου, με επαναλήψεις του PSA, της απεικόνισης ή και βιοψίας, ιδανικά σε Κέντρα που είναι σε θέση να διεκπεραιώσουν αυτή τη διαδικασία με ποιότητα.
  • Η Ριζική Προστατεκτομή, σε όποια από τις μορφές προσπέλασης (ανοικτή, λαπαροσκοπική ή ρομπορικά υποβοηθούμενη) προσφέρει τη δυνατότητα πλήρους ίασης, εξίσου το ίδιο καλά, ανεξάρτητα από το είδος της επέμβασης. Ομοίως και λειτουργικά (στυτική λειτουργία και εγκράτεια), τα αποτελέσματα αυτών των επεμβάσεων εξαρτώνται από την εμπειρία του χειρουργού και όχι από τη μορφή της επέμβασης.
  • Η Εξωτερική Ακτινοθεραπεία, είναι μια ακόμα επιτυχημένη μορφή ριζικής αντιμετώπισης του καρκίνου αυτού, που βέβαια δεν είναι αιματηρή όπως το χειρουργείο, ενώ συνοδεύεται από εξίσου καλά αποτελέσματα ελέγχου της νόσου σε βάθος χρόνου. Επιτελείται από Ακτινοθεραπευτές Ογκολόγους μετά από κατάλληλο σχεδιασμό και χορηγείται σε μηχανήματα που βελτιώνονται συνεχώς. Μέσω των μηχανημάτων αυτών, ακτινοβολείται στοχευμένα ο προστάτης αδένας, σε ξεχωριστές συνεδρίες ανά ημέρα που συνολικά διαρκούν 5-6 εβδομάδες. Με τις εξελιγμένες τεχνικές, καθίσταται δυνατή η χορήγηση υψηλότερων δόσεων ακτινοβολίας στο όργανο, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγεται η διάχυση της ακτινοβολίας στα γειτονικά όργανα (π.χ. έντερο, κύστη) και οι επιπλοκές αυτής.
Εικόνα από συνεδρία Εξωτερικής Ακτινοθεραπείας σε καρκίνο προστάτη

Εικόνα από συνεδρία Εξωτερικής Ακτινοθεραπείας σε καρκίνο προστάτη

  • Μια παραλλαγή της Ακτινοθεραπείας, αποτελεί και η βραχυθεραπεία, η οποία είναι η ενδοιστική εμφύτευση ραδιενεργών σποριδίων, τα οποία χρειάζονται μιας ημέρας νοσηλεία και νάρκωση για να τεθούν χειρουργικά από Ουρολόγο με τη συνεργασία Ακτινοθεραπευτή Ογκολόγου και Ακτινοφυσικού. Επιτελείται σε εξειδικευμένα Ογκολογικά Κέντρα και συνοδεύεται από εξαιρετικά αποτελέσματα ελέγχου της νόσου, με συγκεκριμένα ωστόσο χαρακτηριστικά και προϋποθέσεις.
Ακτινογραφία που δείχνει ραδιενεργούς κόκκους που έχουν εμφυτευθεί στον προστάτη ασθενούς

Ακτινογραφία που δείχνει ραδιενεργούς κόκκους που έχουν εμφυτευθεί στον προστάτη ασθενούς

Ακόμα κι αν για λόγους δικούς σας, δεν είναι επιλογή η μετάγγιση, τότε υπάρχουν εναλλακτικές για τη ριζική αντιμετώπιση της νόσου (ακόμα και χειρουργικές) έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος απώλειας αίματος που θα απαιτούσε μια μετάγγιση. Για αυτές τις δυνατότητες μπορείτε να ρωτήσετε τον ιατρό σας.

Προχωρημένος Καρκίνος Προστάτη

Ακόμα κι αν η νόσος προχωρήσει τοπικά ή δίνοντας μετάσταση σε άλλες θέσεις στο σώμα, υπάρχουν διαθέσιμες αποτελεσματικές μορφές θεραπείας. Κεντρική θέση εδώ έχει η Ορμονική Θεραπεία, υπό την έννοια ότι επιδιώκεται να στερηθούν τα καρκινικά κύτταρα, τις ορμόνες (ανδρογόνα) που οδηγούν στην ανάπτυξή τους. Η στέρηση αυτή μπορεί να επιτευχθεί χειρουργικά ή ως φαρμακευτική ορμονοθεραπεία. Μπορεί να χρειαστεί να συνδυαστεί σε περιπτώσεις ασθενών και με κάποια από τις προηγούμενες μορφές ριζικής θεραπείας. Σε αντίθεση με την εντοπισμένη νόσο όπου οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές φέρουν τις προδιαγραφές ίασης, εδώ χρησιμοποιούνται οι διαθέσιμες μορφές θεραπείας συνδυαστικά και ιεραρχικά, με σκοπό την ανακούφιση συμπτωμάτων και την παράταση της επιβίωσης από τη νόσο. Και εδώ έχουν προκύψει αισιόδοξες εξελίξεις στα διαθέσιμα φαρμακευτικά όπλα, που επιτρέπουν την προσδοκία ικανοποιητικής παράτασης και ποιότητας ζωής.

Από τον Δρ. Αναγνώστου Θεόδωρο- Ουρολόγο, Δ/ντή Γ.Α.Ο.Ν.Α. `` Ο Άγιος Σάββας``

Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία Hellenic Cancer Society
Ένας σύγχρονος και έγκυρος τρόπος επικοινωνίας μαζί μας. Για άμεση επικοινωνία με τους συνεργάτες μας καλέστε στο 215.215.1650