215.215.1650 - 210.38.26.600

ηλιακή ακτινοβολία

“Θέματα Αγωγή Υγείας” – Ένα χρήσιμο σχολικό βοήθημα για τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές

Η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία δημιούργησε ένα χρήσιμο σχολικό βοήθημα σε ηλεκτρονική μορφή για τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές.

Το βιβλίο αυτό προτείνει ένα εφαρμόσιμο μοντέλο Αγωγής Υγείας και απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς που θέλουν να το συμπεριλάβουν στα προγράμματα τους. Στο βιβλίο αυτό, ο εκπαιδευτικός θα βρει συνοπτικές πληροφορίες γύρω από μερικά θέματα υγείας, όπως η διατροφή, το κάπνισμα, ο καρκίνος κ.α. και θα ανακαλύψει διάφορες τεχνικές διδασκαλίας, μαζί με ένα πλήθος φύλλων εργασίας τα οποία θα δίνει στα παιδιά να τα συμπληρώνουν, ατομικά ή ομαδικά, ώστε κάθε γνώση που προσφέρεται με θεωρητικό τρόπο να ενδυναμώνεται με την πρακτική εξάσκηση και να μετατρέπεται σε υγιεινές συνήθειες και στάσεις.

Τα θέματα του βιβλίου καλύπτουν τη διατροφή, το περιβάλλον, τα ναρκωτικά και το κάπνισμα, τον ρόλο και την αξία της σωματικής άσκησης. Η ανάπτυξη τόσων σημαντικών θεμάτων υγείας, το καθένα από τα οποία θα μπορούσε να αποτελεί τη θεματική ξεχωριστού προγράμματος, δεν μπορεί να γίνει με λεπτομερή και αναλυτικό τρόπο. Προτιμήθηκε όμως αυτή η επιλογή, γιατί από τη μια μεριά η προαγωγή της υγείας προσεγγίζεται με ολιστικό τρόπο και από την άλλη δίνεται η ευκαιρία στον εκπαιδευτικό, να ασχοληθεί με το θέμα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της τάξης του.

O εκπαιδευτικός που θα εφαρμόσει αυτό το πρόγραμμα, πρέπει να γνωρίζει ότι οι ασκήσεις που περιέχονται στα φύλλα εργασίας του μαθητή είναι ενδεικτικές. Αν το κρίνει σκόπιμο μπορεί να διευρύνει κάθε ενότητα με πρόσθετες εργασίες, δραστηριότητες και ύλη και να προσαρμόσει όλο το πρόγραμμα στο γνωστικό επίπεδο και στις λειτουργικές ιδιαιτερότητες της τάξης του.

Η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία με την εμπειρία της πάνω σε θέματα αγωγής υγείας σε συνδυασμό με συγκεκριμένα προληπτικά προγράμματα είναι σε θέση να παρέχει συστηματικά με έντυπο υλικό την αμέριστη υποστήριξη στην εκπαιδευτική κοινότητα και κατ’ επέκταση στη μαθητιώσα νεολαία για την επιτυχία όλων των προγραμμάτων αγωγής υγείας, επ’ ωφέλεια όλων.

Αναλυτικότερα το περιεχόμενο του προγράμματος που προτείνουμε, περιλαμβάνει τα κεφάλαια: Κάπνισμα, διατροφή, ηλιακή ακτινοβολία και περιβάλλον, άσκηση και άλλα. Η επιλογή αυτών των ενοτήτων δεν έγινε τυχαία. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας θεωρεί ότι οι παραπάνω παράγοντες αποτελούν τις βασικές αιτίες που καταστρέφουν την υγεία των νέων και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μελλοντική εμφάνιση θανατηφόρων ασθενειών π.χ. καρκίνο και άλλα νοσήματα φθοράς.

Με αφετηρία τη βασική αρχή της ιατρικής ότι «η πρόληψη είναι προτιμότερη από τη θεραπεία» και τη διαπίστωση ότι, όσο νωρίτερα αρχίζει η ενημέρωση σε θέματα υγείας, τόσο αποτελεσματικότερη είναι η πρόληψη, απευθύνουμε το πρόγραμμα σε μαθητές της ε’ και στ’ τάξης του δημοτικού, του γυμνασίου και του Λυκείου.

Η διερεύνηση των θεμάτων έχει δύο σκέλη: το ένα είναι καθαρά επιστημονικό, με στόχο την ενημέρωση του δασκάλου και του καθηγητή. Το δεύτερο έχει μαθησιακή διάσταση με στόχο το μαθητή, όχι για να τον εφοδιάσει με ιατρικές γνώσεις ή αποτρεπτικούς κανόνες, αλλά για να τον εξοπλίσει με γνώσεις και δεξιότητες που μετατρέπονται σε άμεση καθημερινή υγιεινή πρακτική. O μαθητής καλείται να συμπληρώνει ένα φύλλο εργασίας, όχι για να εξακριβώσουμε, τι γνώσεις, έχει γύρω από το συγκεκριμένο θέμα, αλλά για να διαπιστώσουμε ποια είναι η στάση του και οι αντιλήψεις του σ’ αυτό. Παράλληλα όμως, ενημερώνεται για τη σπουδαιότητα που έχουν οι υγιεινές συνήθειες και εξοπλίζεται με γνώσεις και δεξιότητες, που έχουν άμεση και σταδιακή επίπτωση στη μελλοντική ζωή του.

Το βιβλίο αυτό έχει εγκριθεί από το Υπουργείο Παιδείας για χρήση από το διδακτικό και μαθητικό δυναμικό της χώρας.

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή και η αναδημοσίευσή του με την αναφορά της πηγής.

ΕΑΕ-ΑΓΩΓΗ-ΥΓΕΙΑΣ-2019

* Ευρωπαϊκός κώδικας κατά του καρκίνου περιέχεται μέσα στο ηλεκτρονικό βιβλίο μας

Παρακάτω μπορείτε να δείτε μερικά από τα ενημερωτικά φυλλάδια που έχει συντάξει η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία για την πληροφόρηση του κοινού

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Δέρματος – Μπορούμε να προστατευτούμε

Η ηλιακή ακτινοβολία είναι σημαντικός παράγοντας δημιουργίας καρκίνου δέρματος, όχι μόνο των πιο «αθώων» μορφών που είναι το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, αλλά και του μελανώματος.

Η υπεριώδης ακτινοβολία τα τελευταία χρόνια φτάνει στην επιφάνεια της γης πιο έντονη, γιατί μειώθηκε το στρώμα του όζοντος της ατμόσφαιρας, που συγκρατεί μέρος της  το οποίο συγκρατεί την υπεριώδη ακτινοβολία.

Η έντονη, παρατεταμένη και επανειλημμένη έκθεση του απροστάτευτου δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία προκαλεί ανεπανόρθωτες βλάβες στο DNA των κυττάρων στο δέρμα , οι οποίες το αλλοιώνουν και συντείνουν στην εμφάνιση του καρκίνου.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι η λελογισμένη και φροντισμένη επαφή με τον ήλιο δεν είναι ανθυγιεινή, αντίθετα βοηθά την υγεία μέσω της παραγωγής της βιταμίνης D.

Το πρόβλημα είναι η αλόγιστη έκθεση στον ήλιο.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν τα βρέφη και τα παιδιά, στα οποία πρέπει να αποφεύγεται το ηλιακό έγκαυμα.

Διαβάστε αναλυτικά στο e-book μας για τον καρκίνο του δέρματος και πως μπορείτε να προστατευτείτε

Διαβάστε περισσότερα

Χαρείτε τον ήλιο με ασφάλεια κάνοντάς τον φίλο & όχι εχθρό σας !

H χώρα μας φημίζεται για τις πανέμορφες παραλίες και το λαμπερό της Μεσογειακό ήλιο. Η ηλιοφάνεια στην Ελλάδα διαρκεί τις περισσότερες μέρες του χρόνου, ενώ σε πολλά μέρη της πατρίδας μας η ετήσια ηλιοφάνεια φτάνει μέχρι τις 3000 ώρες. Τους μήνες του καλοκαιριού, η αυξημένη ηλιοφάνεια, σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας, μας δημιουργεί μια ευχάριστη διάθεση να καταφύγουμε στην πιο κοντινή παραλία. Εκεί, εκτός από τα παιχνίδια με τη θάλασσα και την άμμο, είναι σίγουρο πως θα θελήσουμε να κάνουμε και ηλιοθεραπεία.

Ο ήλιος όμως βρίσκεται παντού ακόμα και εκτός παραλίας και μας παραμονεύει σε κάθε μας κίνηση. Εάν δεν του φερθούμε σωστά μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες στην υγεία μας με τις βλαβερές ακτινοβολίες του, ενώ εάν τον αντιμετωπίσουμε με σύνεση και προσοχή μπορούμε να προστατεύσουμε την υγεία μας.

Οι ακτινοβολίες UVA και UVB – H αόρατη απειλή

Ο ήλιος περιλαμβάνει τριών ειδών ακτινοβολίες:
α) τις υπέρυθρες που προκαλούν τη ζέστη
β) τις ορατές που δεν είναι άλλες από τις ορατές ακτίνες του φωτός και
γ) τις υπεριώδεις, οι οποίες δεν είναι αντιληπτές από το ανθρώπινο μάτι. Οι υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου, που επηρεάζουν περισσότερο το δέρμα μας και προκαλούν το μαύρισμα, αλλά και την καταστροφή των δερματικών στοιβάδων, είναι δυο ειδών:
– η υπεριώδης ακτινοβολία τύπου Α (UVA) και
– η υπεριώδης ακτινοβολία τύπου Β (UVB).
Υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία υπεριώδης τύπου C (UVC) η οποία ευτυχώς απορροφάται πλήρως από το στρώμα του όζοντος διότι διαφορετικά αν έφτανε στην επιφάνεια της γης θα ήταν αδύνατη η ύπαρξη ζωής.

H UVA που αποτελεί το 95% της ηλιακής ακτινοβολίας, δεν προκαλεί εγκαύματα όπως η UVB, αλλά μπορεί να διαπεράσει το δέρμα ευκολότερα και πιο βαθιά και προκαλεί μαύρισμα με πιο αργούς ρυθμούς. Συνήθως, ένα ποσοστό UVB ευθύνεται για την καταστροφή του δέρματος, ενώ οι UVΑ ευθύνονται για τη ρίκνωση και την απώλεια της ελαστικότητας, που προκαλεί την πρόωρη γήρανση του.

Η αλόγιστη έκθεση μας στις ακτινοβολίες UVA και UVB είναι επικίνδυνη για την υγεία μας και μπορεί να προκαλέσει σημαντικής σημασίας εγκαύματα. Γι’αυτό το λόγο, πρέπει πάντα τα αντιηλιακά προϊόντα, που υπάρχουν, να αναγράφουν ότι περιλαμβάνουν ειδική προστατευτική σύνθεση για τις υπεριώδεις ακτινοβολίες τύπου UVA και UVB.

Η πολύωρη έκθεση στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει πρόωρη γήρανση του δέρματος, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία συντελεί, ώστε οι ινοβλάστες να μη παράγουν καλής ποιότητας κολλαγόνο και ελαστίνη. Η παρατεταμένη έκθεσή μας στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει φωτοδερματίτιδα, που είναι μια αλλεργική αντίδραση του δέρματος στον ήλιο, αλλά και επιπεφυκίτιδα που είναι μια ασθένεια των ματιών, αφού ο βλεννογόνος των ματιών δε διαθέτει προστατετευτικό στρώμα κερατίνης στιβάδας, όπως διαθέτει το δέρμα. Μια ακόμη ασθένεια των ματιών που μπορεί να προκληθεί είναι και ο καταρράκτης, που μπορεί να οδηγήσει στη μόνιμη τύφλωση.

Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία είναι συνδεδεμένη με τον καρκίνο του δέρματος. Παραμένοντας πολλές ώρες κάτω από τον ήλιο ακόμη και αν το δέρμα είναι προστατευμένο με ρουχισμό ή αντηλιακό υπάρχει κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος.

Δείτε το δισέλιδο φυλλάδιό μας
Η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία συμβουλεύει τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Χαρείτε τον Ήλιο, προστατευτείτε από την ηλιακή ακτινοβολία!

Ο ήλιος είναι μεν ευεργετικός γιατί μεταβολίζει την βιταμίνη D και αυξάνει την απορρόφηση του ασβεστίου από τα οστά, προλαμβάνοντας την ραχίτιδα και ακόμη καταστρέφει τους παθογόνους μικροοργανισμούς και βελτιώνει μερικές δερματικές παθήσεις όπως την ψωρίαση και την ακμή. Αλλά από την άλλη μεριά όμως η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, είναι βλαβερή για την υγεία μας, γιατί όχι μόνο μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα στο δέρμα, αλλά και να επιφέρει δυσάρεστα μακροχρόνια αποτελέσματα, όπως φωτογήρανση, ελάστωση, φωτοδερματίτιδες και τέλος καρκίνο του δέρματος. Η ηλιακή ακτινοβολία στο δέρμα είναι συσσωρευτική με αποτέλεσμα οι βλάβες να γίνουν με μακροχρόνια έκθεση στον ήλιο.

Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν ότι η ηλιακή ακτινοβολία και ιδιαίτερα το ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία αποτελούν σπουδαίο παράγοντα στην πρόκληση του κακοήθους μελανώματος στην ενήλικο ζωή.

Από τα παραπάνω, προκύπτει ότι είναι επιτακτική ανάγκη η λήψη μέτρων, για την προστασία του ατόμου από την ηλιακή ακτινοβολία (φωτοπροστασία).

Φυσικοί μηχανισμοί άμυνας του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία είναι η πάχυνση της επιδερμίδας η οποία απορροφά, αντανακλά και διαχέει την προσπίπτουσα ακτινοβολία, η παραγωγή περισσότερης μελανίνης  και έτσι με το μαύρισμα προστατεύεται ο οργανισμός μας, καθώς γίνεται  ενεργοποίηση του μηχανισμού αυτο – επανόρθωσης των κυττάρων του DNA.

Ακόμη και η φύση προνόησε να μας προστατεύσει από τις βλαπτικές επιδράσεις της ηλιακής ακτινοβολίας με την ατμοσφαιρική στιβάδα του όζοντος που φιλτράρει την υπόλοιπη ακτινοβολία και εμποδίζει μέρος των υπεριωδών ακτίνων. Ο άνθρωπος όμως με την παρέμβασή του στη φύση προκάλεσε δραστική μείωση του στρώματος του όζοντος. (0,5% του συνολικού).

Έτσι στραφήκαμε στην χρήση τεχνικών μεθόδων φωτοπροστασίας με την χρήση αντιηλιακών προϊόντων και άλλων μέτρων πρόληψης

Σκοπός τους είναι να εμποδίσουν ή τουλάχιστον να ελαχιστοποιήσουν τις επιβλαβείς επιδράσεις της ηλιακής ακτινοβολίας και να βοηθήσουν στο μαύρισμα του δέρματος χωρίς οδυνηρά αποτελέσματα.

Τα αντηλιακά περιέχουν φίλτρα που εμποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία (UV-B UV-A ) να φθάσει στο δέρμα. Η αποτελεσματικότητα του αντηλιακού προϊόντος εξαρτάται από τον Δείκτη SPF  (Sun Protection Factor), που εκφράζει την προστασία του δέρματος από την ηλιακή ακτινοβολία.

Προδιάθεση για πρόκληση βλαβών από την ηλιακή ακτινοβολία έχουν τα άτομα ανάλογα με:

Α) τον τύπο του δέρματός τους (Ι–ΙΙΙ κατά  Fitzpatrick).

  • Δέρματα που δεν μαυρίζουν και καίγονται.
  • Δέρματα που καίγονται εύκολα και μαυρίζουν δύσκολα.
  • Δέρματα που μαυρίζουν εύκολα και σπάνια καίγονται.
  • Δέρματα που μαυρίζουν χωρίς εγκαύματα.
  • Νέγροι.

Β) την συνολική έκθεση και την έκταση αυτής στην υπεριώδη ακτινοβολία καθώς και από την ηλικία του ατόμου.

Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, που εκπέμπεται από τον ήλιο, διαιρείται ανάλογα με το μήκος κύματος. Πάνω από το ερυθρό  ορατό χρώμα υπάρχουν οι υπέρυθρες και κάτω από το ιώδες  ορατό χρώμα, υπάρχουν οι υπεριώδεις ακτίνες UV-A, UV-B, UV-C.

Οι UV-C ακτίνες (μήκος κύματος 200-290 nm) απορροφώνται από το όζον και δεν φθάνουν στην επιφάνεια της γης.

Οι UV-Β ακτίνες (μήκος κύματος 290 – 320 nm) δεν διαπερνούν τα τζάμια. Προκαλούν ηλιακό ερύθημα  σε λίγες ώρες που ακολουθείται από μελάγχρωση σε λίγες μέρες, λόγω αυξημένης παραγωγής μελανίνης, καθώς και πάχυνση της επιδερμίδας, γήρανση του δέρματος και βλάβες στο DNA – RNA  των κυττάρων που οδηγούν στην καρκινογένεση.

Οι UV-A ακτίνες (μήκος κύματος 320 – 400 nm) διαπερνούν τα τζάμια. Προκαλούν άμεση μελάγχρωση σε λίγες ώρες και γήρανση του δέρματος κυρίως με την παραγωγή ελευθέρων ριζών στο δέρμα που επιτίθενται στα υγιή κύτταρα όπου με μια σειρά οξειδωτικών αντιδράσεων προκαλούν την  καταστροφή τους και εκφύλιση των ελαστικών και κολλαγόνων ινών. Οι βλάβες αυτές παρουσιάζονται κλινικά ως ρυτίδες, διαταραχές της μελάγχρωσης, ευρυαγγείες και ακτινικές υπερκερατώσεις (Φωτογήρανση).

Τελευταία έχει κυκλοφορήσει ευρέως στην Ευρώπη και σε επιλεγμένα φαρμακεία και στην Ελλάδα, ένα καινοτόμο προϊόν προστασίας από την ηλιακή ακτινοβολία, οι ταινίες καρπού “Smartsun”  που ουσιαστικά αποτελούν ένα μετρητή της ηλιακής ακτινοβολίας, που μετράει το ph του δέρματος και ως εκ τούτου ταυτίζεται με την εκάστοτε επιδερμίδα.

Είναι μιας χρήσης, διάρκειας 24ωρών, αδιάβροχο, ασφαλές και σε περίπτωση υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο, αλλάζει χρώμα από κίτρινο γίνεται σομόν που σημαίνει ότι πρέπει να ανανεώσουμε το αντηλιακό μας, ενώ όταν γίνει ροζ πρέπει να αποφύγουμε την έκθεση στον ήλιο.

Οι ταινίες καρπού “Smartsun” είναι ελεγμένες στα εργαστήρια Dermatest Pty Ltd για λογαριασμό της Intellego Technologies της Σουηδίας όπου έγιναν οι απαραίτητες μετρήσεις της UV-A, UV-B ακτινοβολίας και ο έλεγχος των αλλαγών χρώματος ανάλογα με την διάρκεια έκθεσης σε αυτή (Study code UV 12P157).

Επίσης έγιναν οι απαραίτητες μελέτες στα εργαστήρια Nordic Biopharma της Σουηδίας όπου δεν παρατηρήθηκαν κυτταροτοξικές, ανοσολογικές, αλλεργικές  και φλεγμονώδεις αντιδράσεις ή άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες που αφορούν την ασφαλή χρήση των ταινιών καρπού “Smartsun”. (Πιστοποίηση SWEDAC ACKREDITERING 1SO/TEC 17025)

Άλλα μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνονται από την ηλιακή ακτινοβολία συγχρόνως με τα αντηλιακά και τις ταινίες καρπού “Smartsun” είναι:

  • Τα παιδιά ειδικά πρέπει να φορούν λευκό μπλουζάκι και καπέλο.
  • Λήψη άφθονων υγρών.
  • Χρήση καπέλου,  γυαλιών ηλίου  (φωτοκερατίτιδα, επιπεφυκίτιδα και ηλιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας).
  • Μην ξεχνάμε ότι ακόμη και στην θάλασσα ή κάτω από την ομπρέλα οι ακτίνες του ηλίου αντανακλούν πάνω στο δέρμα μας (όπως στο χιόνι).

Παρ’ ότι τα τελευταία χρόνια σημειώνεται μεγάλη πρόοδος στην ηλιοπροστασία, οι βλάβες που έχουν ήδη προκληθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια είναι μόνιμες και μη αναστρέψιμες και φαίνεται ότι το πρόβλημα μας ακολουθεί καθ’ όσον μάλιστα η περιβαλλοντολογική καταστροφή συνεχίζεται και σήμερα. Οι επιστήμονες συνιστούν μέτρα πρόληψης από την ηλιακή ακτινοβολία γιατί όπως έλεγε ο Ιπποκράτης «καλύτερα να προλαμβάνεις παρά να θεραπεύεις».


Πέννυ Εμμανουήλ MD

Η Πέννυ Εμμανουήλ MD είναι Δερματολόγος -Αφροδισιολόγος, Δν/τρια Ε.Σ.Υ. Γ.Ν. Παίδων Πεντέλης, Επιστημονικός Συνεργάτης του SKIN CANCER FOUNDATION/USA

Διαβάστε περισσότερα

Ήλιος: σύμμαχος ή εχθρός;

H χώρα μας φημίζεται για τις πανέμορφες παραλίες και το λαμπερό της Μεσογειακό ήλιο. Η ηλιοφάνεια στην Ελλάδα διαρκεί τις περισσότερες μέρες του χρόνου, ενώ σε πολλά μέρη της πατρίδας μας η ετήσια ηλιοφάνεια φτάνει μέχρι τις 3000 ώρες. Τους μήνες του καλοκαιριού, η αυξημένη ηλιοφάνεια, σε συνδυασμό με την αύξηση της θερμοκρασίας, μας δημιουργεί μια ευχάριστη διάθεση για να ξεφύγουμε από τη ρουτίνα της καθημερινότητας και να καταφύγουμε στην πιο κοντινή παραλία. Εκεί, εκτός από τα παιχνίδια με τη θάλασσα και την άμμο, είναι σίγουρο πως θα θελήσουμε να κάνουμε και ηλιοθεραπεία.

Ο ήλιος όμως που βρίσκεται παντού και μας παραμονεύει σε κάθε μας κίνηση, έχει τους δικούς του κανόνες. Εάν δεν του φερθούμε σωστά μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες στην υγεία μας με τις βλαβερές ακτινοβολίες του, ενώ εάν τον αντιμετωπίσουμε με σύνεση και προσοχή μπορούμε, εκτός από το να αποκτήσουμε το σοκολατί χρώμα που για χρόνια ονειρευόμασταν, να προστατεύσουμε και την ύγεία μας.

 

Η Μελανίνη στο δέρμα μας

Έχετε όμως αναρωτηθεί ποτέ, που οφείλεται το σκούρο χρώμα του δέρματος σας που με τόσο κόπο αποκτήσατε στις τελευταίες σας διακοπές; Tο μαύρισμα είναι μια από τις φυσιολογικές προστατευτικές αντιδράσεις του οργανισμού και το σκούρο χρώμα του δέρματος οφείλεται στα μελανοκύτταρα που βρίσκονται στο δέρμα και παράγουν μια ουσία τη μελανίνη. Όταν το δέρμα εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου παράγεται όλο και περισσότερη μελανίνη.

Ταυτόχρονα, θωρακίζεται το στρώμα της κερατίνης στιβάδας του δέρματος, με αποτέλεσμα να απορροφούνται οι θερμικές ακτίνες και εξασφαλίζεται με αυτό;τον τρόπο η αντοχή του δέρματος στη μακροχρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου. Η ποσότητα της χρωστικής μελανίνης όμως δεν ειναι ίδια σε όλους τους ανθρώπους. Υπάρχουν πολλοί  άνθρωποι που το δέρμα τους μάλλον κοκκινίζει, αντί   να μαυρίζει και κινδυνεύουν άμεσα να πάθουν εγκαύματα από τις ηλιακές ακτινοβολίες. Όλοι μας, αλλά ιδιαίτερα αυτές οι ομάδες πληθυσμού που συνήθως διακρίνονται για το λευκό χρώμα του δέρματος τους, οφείλουμε να αποφεύγουμε την πολύωρη έκθεση μας στον ήλιο και να χρησιμοποιούμε πάντα αντιηλιακό.

Σε μερικές κατηγορίες ανθρώπων, η μελανίνη δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη στο δέρμα με αποτέλεσμα να μην μπορούν να πετύχουν ομοιόμορφο μαύρισμα, χωρίς την ύπαρξη κάποιας προστατευτικής κρέμας στο δέρμα τους.

 

Οι ακτινοβολίες UVA και UVB – H αόρατη  απειλή

Ο ήλιος περιλαμβάνει τριών ειδών ακτινοβολίες α) τις υπέρυθρες που προκαλούν τη ζέστη β) τις ορατές που δεν είναι άλλες από τις ακτίνες του φωτός και γ) τις υπεριώδεις, οι οποίες δεν είναι αντιληπτές από το ανθρώπινο μάτι. Οι υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου, που επηρεάζουν περισσότερο το δέρμα μας και προκαλούν το μαύρισμα, αλλά και την καταστροφή των δερματικών στοιβάδων, είναι δυο ειδών: – η υπεριώδης ακτινοβολία τύπου Α (UVA) και – η υπεριώδης ακτινοβολία τύπου Β (UVB).

H UVA που αποτελεί το 95% της ηλιακης ακτινοβολίας, δεν προκαλεί εγκαύματα όπως η UVB, αλλά μπορεί να διαπεράσει το δέρμα ευκολότερα και πιο βαθιά και προκαλεί μαύρισμα με πιο αργούς ρυθμούς. Συνήθως, ένα ποσοστό UVB ευθύνεται για την καταστροφή του δέρματος, ενώ οι UVΑ  ευθύνονται για τη ρίκνωση και την απώλεια της ελαστικότητας, που προκαλεί την πρόωρη γήρανση του. Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι συνδεδεμένη με τον καρκίνο του δέρματος. Η ένταση της UVB ακτινοβολίας αυξάνει πιο κοντά στον ισημερινό, αλλά και όσο ανεβαίνουμε σε μεγαλύτερο υψόμετρο.

Η αλόγιστη έκθεση μας στις ακτινοβολίες UVA και UVB είναι επικίνδυνη για την υγεία μας. Γι’αυτό το λόγο, πρέπει πάντα τα αντιηλιακά προϊόντα, που υπάρχουν, να αναγράφουν ότι περιλαμβάνουν ειδική προστατευτική σύνθεση για τις υπεριώδεις ακτινοβολίες τύπου UVA και UVB.

 

H «σκοτεινή» πλευρά του μαυρίσματος

Η αλόγιστη έκθεση μας στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει σημαντικής σημασίας εγκαύματα. Η πολύωρη έκθεση στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει πρόωρη γήρανση του δέρματος, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία συντελεί, ώστε οι ινοβλάστες να μη παράγουν καλής ποιότητας κολλαγόνο και ελαστίνη. Η παρατεταμένη έκθεσή μας στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει φωτοδερματίτιδα, που είναι μια αλλεργική αντίδραση του δέρματος στον ήλιο, αλλά και επιπεφυκίτιδα που είναι μια ασθένεια των ματιών, αφού ο βλεννογόνος των ματιών δε διαθέτει προστατετευτικό στρώμα κερατίνης στιβάδας, όπως διαθέτει το δέρμα. Μια ακόμη ασθένεια των ματιών που μπορεί να προκληθεί είναι και ο καταρράκτης, που μπορεί να οδηγήσει στη μόνιμη τύφλωση.

Οι υπεριώδεις ακτινοβολίες μπορούν εύκολα να μειώσουν την αντίσταση του ανοσοποιητικού μας συστήματος, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να μη μπορεί να καταπολεμήσει τις ασθένειες.

Ασπίδα προστασίας από τον ήλιο

  1. Κάντε  όσο το δυνατόν λιγότερη ηλιοθεραπεία. Να προσπαθείτε στην αρχή να εκθέτετε το σώμα σας στον ήλιο  σταδιακά, χωρίς να υπερβαίνετε το ανώτατο συνιστώμενο χρονικό όριο παραμονής σας στον ήλιο, ανάλογα πάντα και με τον τύπο του δέρματος σας.
  2. Τα άτομα που διαθέτουν λευκό δέρμα οφείλουν να βρίσκονται κάτω από σκιά και να χρησιμοποιούν πάντα αντηλιακές κρέμες για να προστατευτούν από τον ήλιο.
  3. Να χρησιμοποιείτε πάντοτε την αντηλιακή κρέμα με σωστό δείκτη προστασίας (τουλάχιστον 15) που να ταιριάζει στο τύπο του δέρματος σας, αλλά και να προτιμάτε τα αδιάβροχα αντηλιακά προϊόντα.
  4. Τους καλοκαιρινούς μήνες που ο ήλιος καίει περισσότερο, να προτιμάτε το πρωινό και το απογευματινό μπάνιο και να αποφεύγετε το διάστημα από τις 11 μέχρι τις 3. Να θυμάστε πάντα, ότι οι υπεριώδεις ακτινοβολίες του ήλιου μπορούν να σας βλάψουν ακόμη και αν έχει συννεφιά.
  5. Να χρησιμοποιείτε αντηλιακή προστασία όχι μόνο στη παραλία αλλά σχεδόν παντού. Έτσι για παράδειγμα, όταν οδηγούμε πρέπει να προσέχουμε, αν δεν φοράμε την αντηλιακή μας κρέμα, να έχουμε κλειστό το τζάμι του αυτοκινήτου και αν θέλουμε αερισμό να ανοίγουμε το τζάμι του συνοδηγού.
  6. Ακόμη και όταν μαυρίσετε, πρέπει να εξακουθείτε να χρησιμοποιείτε αντιηλιακές κρέμες, γιατί ο ήλιος δεν αστειεύεται.
  7. Να προστατεύετε τα μάτια σας φορώντας μαύρα γυαλιά και να μην ξεχάσετε να δώσετε προσοχή στην ποιότητα των φακών.
  8. Να φοράτε πάντα καπέλο αλλά και ρούχα λευκού χρώματος που αντανακλούν αποτελεσματικότερα την ηλιακή ακτινοβολία. Όμως, ακόμη και εάν φορέσετε κάποιο βαμβακερό μπλουζάκι δε σημαίνει ότι είστε και απόλυτα προστατευμένοι από τον ήλιο, καθώς αυτό αντιστοιχεί σε δείκτη προστασίας από τον ήλιο που αγγίζει μόλις το  6%.
  9. Να αλείφετε ομοιόμορφα την αντιηλιακή κρέμα, για να πετύχετε ομοιόμορφη προστασία από τις βλαβερές ακτινοβολίες του ήλιου. Να επαναλαμβάνετε την επάλειψη του αντιηλιακού κάθε δύο ώρες.
  10. Η σωστότερη θέση του σώματος για να δεχτεί τις ακτίνες του ήλιου είναι η οριζόντια. Με αυτό τον τρόπο μπορείτε να μαυρίσετε εύκολα και γρήγορα. Παρόλα αυτά, μην ξεχνάτε να βρέχετε το σώμα σας και να κινείσθε, γιατί έτσι αποφεύγετε το κίνδυνο να υποστείτε κάποιο έγκαυμα.
  11. Να θυμάστε ότι η ηλιακή ακτινοβολία, αυξάνει κατά 4% για κάθε 300 μέτρα που ανεβαίνουμε από την επιφάνεια της θάλασσας, ενώ μην ξεχνάτε ότι το αντιηλιακό είναι απαραίτητο και όταν κάνετε σκι σε κάποιο χιονοδρομικό κέντρο.
  12. Η αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας από την επιφάνεια της άμμου και του χιονιού είναι μεγάλη και σχεδόν το 90% της ακτινοβολίας επιστρέφει προς εμάς.
  13. Η θερμοκρασία δεν είναι  αξιόπιστος δείκτης για την επικινδυνότητα της ηλιακής ακτινοβολίας, γιατί είναι δυνατόν να δεχτείτε υψηλή ακτινοβολία (UVA) ακόμη και όταν η θερμοκρασία είναι χαμηλή π.χ. σε μια συννεφιασμένη ημέρα.
  14. Εάν παρατηρήσετε στο δέρμα σας κάποια μικρά ογκίδια ή “ελιές”, που εμφανίστηκαν ύστερα από την έκθεσή σας στον ήλιο, ενώ δεν υπήρχαν πριν, καλό θα ήταν, να συμβουλευτείτε αμέσως τον δερματολόγο.

Και να θυμάστε πάντα ότι το δέρμα μας έχει μνήμη όπως ένα αρχείο. Κάθε στιγμή έκθεσής μας στον ήλιο προστίθεται στις προηγούμενες και κάποια στιγμή το δέρμα θα μας δημιουργήσει προβλήματα.

 

Αντιηλιακά: Οι 12 εντολές

Εκ μέρους της ΕΔΑΕ (Ελληνική Δερματολογική-Αφροδισιολογική Εταιρεία) στην προσπάθεια πρόληψης και καταπολέμησης του Καρκίνου του Δέρματος.

  1. Χρησιμοποιείτε καθημερινά αντιηλιακά, ιδίως αν είστε ανοιχτόχρωμοι και υποχρεωμένοι να εκτίθεστε στον ήλιο.
  2. Διαλέγετε αντιηλιακά ευρέος φάσματος κατά της UV-A και UV-B με δείκτη προστασίας (SPF) 15-30.
  3. Δεν χρειάζονται άλλα αντιηλιακά για το σώμα και άλλα για το πρόσωπο. Ένα και καλό αρκεί.
  4. Επιλέγετε αντιηλιακά με φυσικά φίλτρα αν το δέρμα σας καίγεται εύκολα, αν είστε αλλεργικοί ή αν παίρνετε φάρμακα π.χ. ηρεμιστικά, αντισυλληπτικά, καρδιαγγειακά, αντιεπιληπτικά κ.α.
  5. Μάθετε τα παιδιά σας να χρησιμοποιούν από πολύ μικρά σωστά τα αντιηλιακά. Μην ξεχνάτε ότι ένα ηλιακό έγκαυμα στην παιδική ηλικία μπορεί να οδηγήσει σε μελάνωμα στην ενήλικη ζωή.
  6. Απλώνετε το αντιηλιακό στο δέρμα σε λεπτό στρώμα 30 λεπτά πριν από το μπάνιο και το ανανεώνετε κάθε 1 ώρα ή και νωρίτερα, αν ιδρώνετε πολύ, αφού το αντιηλιακό “φεύγει” με το νερό.
  7. Αν στο ιστορικό σας υπάρχει κάποιος με καρκίνο του δέρματος αγοράζετε αντιηλιακά μετά από σύσταση του δερματολόγου σας
  8. Αν έχετε εφηλίδες (φακίδες) ή σπίλους (ελιές) πάνω από 20 μην εκτίθεστε στον ήλιο τις ώρες 11-4, ακόμα και με αντιηλιακό.
  9. Μην παρατείνετε την ηλιοθεραπεία επειδή “φοράτε” αντιηλιακό. Αυτό δεν είναι αρκετό. Προστατευτείτε και με άλλα μέσα.
  10. Αν αμέσως μετά την εφαρμογή του αντιηλιακού αισθανθείτε κάψιμο, τσιμπήματα, ή κνησμό, το δέρμα σας να κοκκινίζει, τα μάτια σας να τσούζουν, διακόψτε τη χρήση του αντιηλιακού. Είναι και αυτό ένα προϊόν χημικό και μπορεί να μην σας “πάει”.
  11. Μην εμπιστεύεστε μια κρέμα που περιέχει αντιηλιακό με δείκτη προστασίας 4. Δεν παρέχει την ίδια φωτοπροστασία με ένα αντιηλιακό με δείκτη προστασίας 15. Αντίθετα, make-up ή κραγιόν που περιέχουν αντιηλιακό, έστω και με δείκτη 4, επειδή είναι αδιαφανή, είναι περισσότερο αποτελεσματικά.
  12. Τέλος, αν δεν ξέρετε ποιο ακριβώς αντιηλιακό να αγοράσετε, πάρτε οποιοδήποτε προσέχοντας, ώστε σε λιπαρό δέρμα να χρησιμοποιείτε σπρέϋ, σε ξερό υδατικό αντιηλιακό και στη μύτη σας ραβδίο (στικ). Είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε οποιοδήποτε αντιηλιακό παρά να μην εφαρμόζετε καθόλου, αφού η φωτογήρανση και ο καρκίνος του δέρματος παραμονεύουν.

Αντώνιος Βαρελτζίδης

Ο Αντώνιος Βαρελτζίδης είναι Ομότιμος Καθηγητής Δερματολογίας

Παναγιώτης Σταυρόπουλος

Ο Παναγιώτης Σταυρόπουλος είναι Επίκουρος Καθηγητής Δερματολογίας


Διαβάστε περισσότερα
Ένας σύγχρονος και έγκυρος τρόπος επικοινωνίας μαζί μας. Για άμεση επικοινωνία με τους συνεργάτες μας καλέστε στο 215.215.1650